Lezingen H. Mis 27e zondag door het jaar C "Wij zijn maar gewone knechten; wij hebben alleen maar onze plicht gedaan.”

Eerste lezing (Hab. 1,2-3; 2,2-4)
Hoelang moet ik nog roepen, Heer,
terwijl Gij maar niet luistert?
Hoelang moet ik de hemel nog geweld aandoen,
terwijl Gij maar geen uitkomst brengt?
Waarom laat Gij mij onrecht lijden
en ziet Gij die ellende maar aan?
Waarom moet ik leven te midden van geweld en verdrukking
en waarom rijst er twist
en moet men lijden onder tweedracht?

De Heer gaf mij antwoord:
“Schrijf het visioen op,
zet het duidelijk op schrift,
zodat men het vlot kan lezen.
Want dit visioen
– al wacht het de vastgestelde tijd nog af –
hunkert niettemin naar zijn vervulling:
het vertelt geen leugen.
Al blijft het ook uit, geef het wachten niet op,
want komen doet het beslist
en het komt niet te laat.
Bezwijken zal hij,
die in zijn hart niet deugt;
de rechtvaardige echter blijft leven door zijn trouw.”

Tweede lezing (2 Tim. 1,6-8.13-14)
Dierbare,
vergeet niet het vuur aan te wakkeren van Gods genade,
die in u is door de oplegging van mijn handen.
Want God
heeft ons niet een geest geschonken van vreesachtigheid,
maar een geest van kracht, liefde en bezonnenheid.
Schaam u dus niet van onze Heer te getuigen.
Schaam u evenmin voor mij, zijn gevangene.
Draag uw deel in het lijden voor het evangelie.
Neem als richtsnoer de gezonde beginselen, die gij uit mijn mond hebt vernomen
en houdt ze vast in het geloof en de liefde van Christus Jezus.
Bewaar de u toevertrouwde schat
met de hulp van de heilige Geest, die in ons woont.

Evangelie (Lc. 17,5-10)
In die tijd zeiden de apostelen tot de Heer:
“Geef ons meer geloof.”
De Heer antwoordde:
“Als ge een geloof had als een mosterdzaadje,
zoudt ge tot die moerbeiboom zeggen:
Maak uw wortels los uit de grond en plant u in de zee,
en hij zou u gehoorzamen.
Wie van u zal tot de knecht,
die hij in dienst heeft als ploeger of veehoeder
bij diens thuiskomst van het land zeggen:
Kom meteen aan tafel en tast toe?
Zal hij niet eerder zeggen:
Maak mijn maaltijd klaar;
omgord je en bedien mij, terwijl ik eet en drink;
daarna kun je zelf eten en drinken?
Moet hij die knecht soms dankbaar zijn,
omdat hij heeft uitgevoerd wat hem is opgedragen?
Zo is het ook met u:
wanneer ge alles hebt gedaan wat u opgedragen werd,
zegt dan: Wij zijn maar gewone knechten;
wij hebben alleen maar onze plicht gedaan.”

Dominica XXVII per annum - Introitus (In voluntate tua)

Collectegebed 27e zondag door het jaar I Schenk ons wat wij niet durven vragen.

Collectegebed 27^e zondag door het jaar I  - Overweging

Schenk ons wat wij niet durven vragen.

I n l e i d i n g

Het collectegebed van vandaag is rijk aan fijngevoelige gedachten:  Gods vaderlijke goedheid is oneindig en geeft meer dan wij verdienen. De bede vraagt vergiffenis voor “al wat ons geweten verontrust” en om zaken, “die het gebed niet durft te vragen”. Ook hier horen we de echo van de twee kernbeden van het Onze Vader: “Uw Rijk kome” en “vergeef ons onze schuld”.

Missale Romanum – 1970

Omnipotens sempiterne Deus,

qui abundantia pietatis tuæ et merita supplicum excedis et vota,

effunde super nos misericordiam tuam,

ut dimittas quæ conscientia metuit,

 et adiicias quod oratio non præsumit.

Nederlands Altaarmissaal – 1979

Almachtige eeuwige God,

in uw grote goedheid geeft Gij meer dan ons toekomt, meer dan wij verlangen.

Wij vragen U: bewijs ons uw overvloedige barmhartigheid:

vergeef al wat ons geweten verontrust

en schenk ons wat wij niet durven vragen.

Werkvertaling

Almachtige eeuwige God,

Die met/door de overvloed van uw liefde de verdiensten en wensen van hen die tot U smeken overstijgt,

stort uw barmhartigheid over ons uit

zodat Gij wegneemt wat ons geweten verontrust

en toevoegt wat ons gebed niet durft verwachten.

L i t u r g i s c h e   a n t e c e d e n t e n

Met een kleine variant staat het collectegebed van deze zondag vermeld in het oude Sacramentarium Gelasianum, 1201 (Vat.Reg.Lat.316; 1^e helft 8^e eeuw). In het preconciliaire Missale Romanum was dit de collecte van de 11^e zondag na Pinksteren en werd in de Novus Ordo Missale Romanum opgenomen als collecte van de 27^e zondag van de Tijd door het Jaar.

O v e r w e g i n g 

De liturgie hanteert graag het concept van de overvloedige rijkdom van God (abundantia). Dat deze overvloed te vinden is in de liefde (pietas) maakt het hart van de bidder gelukkig zodat het als het ware wordt aangemoedigd véél en overdadig te vragen, ofschoon het er geen enkele aanspraak op kan maken. Goed beschouwd verdienen wij dit geschenk van God niet, maar het is de genade is die ons onverdiend deze overvloed schenkt. Dit ligt op geen enkele wijze aan ons maar enkel en alleen aan de overvloedige rijkdom van zijn liefde.

Daarmee is nog niet het belangrijkste gezegd: de liefde van God overstijgt in haar vrijgevigheid zelfs onze onverzadigbare wensen (vota). Want wanneer wij naar oneindig en eeuwig geluk verlangen, kunnen we deze onbegrensdheid slechts door ontkenning van de grenzen vatten maar nooit ten volle de oneindige heerlijkheid van de goddelijke gaven begrijpen. We zouden God en zijn liefde zelf moeten kennen om uit te kunnen drukken wat God ons heeft beloofd en wat wij Hem vragen.

Vanuit de gedachte aan de overvloedige rijkdom kiest het gebed al onmiddellijk zijn eerste term: “stort uw barmhartigheid over ons uit”. “Uitstorten” (infunde) is de taal die de oraties graag gebruiken in deze context en vooral wanneer de liefde zich kenbaar maakt in de “Uitstorting van de Heilige Geest” daarbij de H. Schrift volgend als deze zegt: “De liefde van God is in ons hart uitgestort door de Heilige Geest die ons werd geschonken” (Rom 5,5).

Vervolgens wordt de algemeen gehouden bede (effunde super nos misericordiam tuam) in twee richtingen geconcretiseerd. Eerst gaat het om de vergeving van de zonde. Onder de indruk van de onmeetbare liefde van God voelt het geweten van de zondaar zich door vrees bevangen. Er bestaat geen grotere schrik dan het bewustzijn deze overvloedige liefde gekwetst te hebben. Daarvoor is er geen redding tenzij juist deze liefde van God. Zij moedigt de bidder aan vergiffenis te vragen en vervult hem met vertrouwen. Zij bemoedigt hem zelfs opnieuw zonder beperking te vragen, wat het gebed niet waagt uit te spreken, ja, zo zal men mogen toevoegen, dát te vragen wat verder gaat dan waartoe het door de liefde gedreven biddende en zo mateloos verlangende hart in staat is.

Vandaag is deze dank heel bewust en levendig in ons, en de zondag weerklinkt als verrijzenisdag van de Heer van de vreugde over zijn mateloze barmhartigheid. God de Vader heeft in zijn “overgrote liefde” meer gegeven dan wij konden vragen, en eraan toegevoegd wat het gebed nooit zou hebben durven vragen: het goddelijk leven. Een bovennatuurlijke levenskracht, die alleen de christen kent door de uitstorting van de Heilige Geest stuwt geest en lichaam voort en maakt van hem, zoals de H. Paulus zegt, een levendmakende Geest (1 Kor 15,45).

De eerste christenen zijn hiervan een levend getuigenis. Vol liefde droegen zij de last van het zware dagelijkse leven, vervuld van een vreugde, die niemand begreep. Dagelijks stelden zij in de dagen van vervolging hun leven in de waagschaal. Blij leden zij het verlies van hun aardse goederen en gingen zij in ballingschap of naar het schavot zoals anderen naar een feestmaal. Vrijwillig verlieten zij hun bezittingen, verdwenen voor de wereld en leidden in de woestijn een leven vol ontbering, maar rijk door het bezit van God. Maagdelijk en louter en alleen levend voor God droegen zij overvloedige de vruchten van leven uit hun vereniging met Christus. Dit is ook nu nog evenals in de vroegste tijd het wezen van de christen: hij bezit het leven, omdat hij het met de Heer heeft prijsgegeven in de mystieke dood. De verrijzenis van Christus is de onuitputtelijke bron van goddelijk leven voor de zijnen. Daarom houdt de Kerk niet op, de boodschap van de Verrijzenis te verkondigen: “Voor alles heb ik u overgeleverd, wat ik ook zelf als overlevering heb ontvangen, namelijk dat Christus gestorven is voor onze zonden volgens de Schriften, dat hij begraven is en verrezen op de derde dag…” (1 Kor 15,3-4). Dat is de belangrijkste boodschap van het leven voor alle gelovigen en gedoopten, die -ook beleefd en uitgedragen door de Kanunnikessen van het Heilig Graf in Sint Odilienberg in het devies van het huis- verwoord wordt met het psalmwoord: “Apud te est fons vitæ et in lumine tuo videbimus lumen” – bij U is de bron van het Leven en in Uw licht [van de Verrijzenis] zullen wij het licht zien – (Ps 35[36]10). Niet met woorden alleen, maar vooral door haar liturgisch handelen verkondigt de Kerk dagelijks opnieuw: “Christus leeft”- ook wij zullen leven, zo wij met Hem sterven. Het dagelijks Offer in de H. Mis en de liturgische viering van het kerkelijk jaar zijn niets anders dan de plechtige verkondiging  van de Dood  en Verrijzenis van Christus. Hier stroomt de kracht van zijn onsterfelijk leven op de zijnen  over en geeft Hij “aan zijn volk kracht en sterkte” (Ps 67[68],36). Hier worden wij gered naar lichaam en ziel maar smachten steeds opnieuw naar  zijn redding door op zijn woord onze hoop te stellen (Cf. Ps 118,81; Communio 27^e zondag). Hier vinden wij kracht en vreugde in de Communie en bidden wij om op te gaan in Hem die ons voedsel is (Cf. Gebed na de Communie, 27^e zondag):  in lumine tuo videbimus lumen!

(Bew. van J. Passcher en Aem. Löhr)

Trust in God’s Plan - Bishop Barron’s Sunday Sermon

Lezingen H. Mis 28e zondag door het jaar B Want voor God is alles mogelijk

Eerste lezing (Wijsh. 7, 7-11)
Uit het boek Wijsheid.
Ik bad en inzicht werd mij geschonken,
ik smeekte en de geest der wijsheid kwam over mij.
Ik verkoos haar boven scepters en tronen,
en in vergelijking met haar
beschouwde ik rijkdom als niets;
zelfs de kostbaarste steen stelde ik met haar niet gelijk,
want alle goud is vergeleken met haar slechts stof,
en zilver niet meer dan slijk.
Ik hield van haar meer dan van gezondheid en schoonheid,
en ik stelde haar boven het licht.
Want de glans die zij uitstraalt verbleekt nooit.
Met haar vielen mij alle goederen ten deel
en dank zij haar verwierf ik rijkdommen zonder tal.

Tweede lezing (Hebr. 4, 12-13)
Uit de brief aan de Hebreeën.
Broeders en zusters,
het woord van God is levend en krachtig.
Het is scherper dan een tweesnijdend zwaard
en het dringt tot het raakpunt van ziel en geest,
van gewrichten en merg.
Het ontleedt de bedoelingen en gedachten van de mens.
Geen schepsel is voor Hem verborgen,
alles ligt open en bloot voor zijn ogen.
Aan Hem hebben wij rekenschap af te leggen.

Evangelie (Mc. 10, 17-30)
Toen Jezus zich weer op weg begaf,
kwam er iemand aanlopen,
die zich voor Hem op de knieën wierp en vroeg: “Goede Meester,
wat moet ik doen om het eeuwig leven te verwerven?”
Jezus antwoordde:
“Waarom noemt ge Mij goed?
Niemand is goed dan God alleen.
Ge kent de geboden:
Gij zult niet doden,
gij zult geen echtbreuk plegen,
gij zult niet stelen,
gij zult niet vals getuigen,
gij zult niemand te kort doen,
eer uw vader en uw moeder.”
Hij gaf Hem ten antwoord:
“Dit alles heb ik onderhouden van mijn jeugd af.”
Toen keek Jezus hem liefdevol aan en sprak:
“Eén ding ontbreekt u;
ga verkopen wat ge bezit en geef het aan de armen,
daarmee zult ge een schat bezitten in de hemel,
en kom dan terug om Mij te volgen.”
Dit woord ontstelde hem en ontdaan ging hij heen,
omdat hij vele goederen bezat.
Toen liet Jezus zijn blik gaan over zijn leerlingen en zei tot hen:
“Hoe moeilijk is het voor degenen die geld hebben
het Koninkrijk Gods binnen te gaan!”
De leerlingen stonden verbaasd over wat Jezus zei.
Daarom herhaalde Hij:
“Kinderen,
wat is het moeilijk het Koninkrijk Gods binnen te gaan.
Voor een kameel is het gemakkelijker
door het oog van een naald te gaan
dan voor een rijke in het Koninkrijk Gods te komen.”
Toen waren ze nog meer verbijsterd en ze zeiden tot elkaar:
“Wie kan dan nog gered worden?”
Jezus keek hen aan en zei:
“Dit ligt niet in de macht der mensen, maar wel in die van God:
want voor God is alles mogelijk.”
Daarop nam Petrus het woord en zei:
“Zie, wij hebben alles prijsgegeven om U te volgen.”
Jezus antwoordde:
“Voorwaar, Ik zeg u:
“Er is niemand die huis, broers, zusters,
moeder, vader, kinderen of akkers
om Mij en om de Blijde Boodschap heeft prijsgegeven,
of hij ontvangt nu, in deze tijd, het honderdvoud
aan huizen, broers, moeders, kinderen en akkers,
zij het ook gepaard met vervolgingen,
en in de toekomstige wereld het eeuwige leven.”

Lectio divina lingua latina Liturgia Horarum Hebdomada XXVII per annum feria IV Ad Officium lectionis Vernieuwt u zelf in het geloof, dat het vlees is van de Heer en in de liefde, die zijn bloed is.

Lectio altera

Ex Epístola sancti Ignátii Antiochéni epíscopi et mártyris ad Tralliános

(Nn. 8, 1 — 9, 2; 11, 1 — 13, 3: Funk 1, 209-211)

Regenerate vos in fide quæ est caro Domini, et in caritate quæ est sanguis eius

Vos mansuetúdinem assuméntes regeneráte vosmetípsos in fide quæ est caro Dómini, et in caritáte quæ est sanguis Iesu Christi. Nullus vestrum advérsus próximum áliquid hábeat. Ne ansam detis géntibus, ne propter paucos insipiéntes multitúdo, quæ est in Deo, blasphemétur. Væ enim ei, per quem in vanitáte nomen meum apud áliquos blasphemátur.

Obturáte ígitur aures vestras, cum vobis quíspiam lóquitur sine Iesu Christo, qui ex génere David, qui ex María, qui vere natus est, edit et bibit, vere persecutiónem passus est sub Póntio Piláto, vere crucifíxus et mórtuus est, vidéntibus cæléstibus et terréstribus et subterráneis; qui et vere resurréxit a mórtuis, resuscitánte ipsum Patre ipsíus, quemádmodum ad eius similitúdinem et nos ei credéntes Pater eius ita resuscitábit in Christo Iesu, sine quo veram vitam non habémus.

Fúgite ergo malas propágines, quæ gignunt mortíferum fructum, quem si quis gustárit, statim móritur. Isti enim non sunt plantátio Patris. Si enim essent, apparérent rami crucis et esset fructus eórum incorruptíbilis. Per hanc crucem Christus in passióne sua invítat vos, qui estis membra eius. Non potest ígitur caput seórsum nasci sine membris, uniónem promitténte Deo, qui ipse est únio.

Salúto vos e Smyrna una cum Ecclésiis Dei, quæ mecum sunt, quæ in ómnibus me recreárunt quoad corpus et spíritum. Víncula mea, quæ propter Iesum Christum fero orans, ut Deum ássequar, vos óbsecrant: permanéte in concórdia vestra et oratióne mútua. Decet enim síngulos vestrum et præcípue presbýteros, recreáre epíscopum in honórem Patris, Iesu Christi et Apostolórum.

Opto ut in caritáte me audiátis, ne hæc scribens in testimónium contra vos sim. Sed et oráte pro me, qui in Dei misericórdia caritáte vestra indígeo, ut dignus fiam, qui ássequar sortem mihi instántem, ne réprobus invéniar.

Salútat vos cáritas Smyrnæórum et Ephesiórum. Mémores estóte in ómnibus oratiónibus vestris Ecclésiæ, quæ est in Sýria, de qua et nomen habére non sum dignus, qui sim eórum últimus. Valéte in Iesu Christo, subiécti epíscopo ut Dei præcépto, simíliter et presbytério. Ac singillátim omnes alter álterum dilígite corde indivúlso.

Immolátur pro vobis spíritus meus non solum nunc, sed et quando Deum nactus fúero. Adhuc enim in perículo versor; sed fidélis est Pater in Iesu Christo, ut ímpleat petitiónem meam et vestram; in quo opto ut inveniámini sine mácula

Tweede lezing

Uit de Brief aan de Brief aan de Tralliërs van de H. Ignatius, bisschop van Antiochië

(Nn. 8, 1 — 9, 2; 11, 1 — 13, 3: Funk 1, 209-211)

Vernieuwt u zelf in het geloof, dat het vlees is van de Heer en in de liefde, die zijn bloed is.

Bekleedt u met zachtmoedigheid en vernieuwt u zelf in het geloof,dat het vlees is van de Heer is van de Heer en in de liefde die zijn bloed is. Niemand onder u mag iets tegen de naaste hebben. Geeft geen ergernis aan de heidenen, om te voorkomen, dat door het onverstand van enkelen heel de gemeente, die in God is, gelasterd wordt. Wee hem door wie om ijdele redenen mijn Naam door sommigen wordt gelasterd.

Sluit dan uw oren, al iemand tot u spreekt zonder Jezus Christus te noemen, die uit het geslacht van David is, waarachtig uit Maria geboren, at en dronk, waarachtig vervolging leed onder Pontius Pilatus, waarlijk gekruisigd werd en gestorven is, ten aanschouwen van de hemelingen, van de bewoners der aarde en onder de aarde. Die ook waarachtig verrezen is uit de doden, daaruit opgewekt door zijn Vader. Zo zal Hij ook ons, die in Christus Jezus geloven, naaar diens beeld doen verrijzen, zonder Wie wij het ware leven niet zullen bezitten.

Vlucht derhalve de slechte uitwassen, die een dodelijke vrucht voortbrengen; wie daarvan eet zal terstond sterven. Ze zijn immers niet door de Vader geplant. Wan als ze dat wel waren, zouden zij blijken takken van het kruishout te zijn en was hun vrucht onbederfelijk.  Door dit kruis nodigt Christus in zijn lijden u uit, die zijn ledematen zijt. Een hoofd kan toch niet afzonderlijk geboren worden zonder ledematen, omdat God de eenheid beloofde, die Hij zelf is.

Ik groet u vanuit Smyrna. Tegelijk groet ik ook de andere Kerken Gods, die bij mij (vertegenwoordigd) zijn en die mij in alles naar ziel en lichaam verkwikken. De boeien die ik omwille van Jezus Christus al biddende draag om God te bereiken, bezweren u; volhard t in uw eensgezindheid en uw wederzijds gebed. Want het past ieder van u en vooral de priesters uw bisschop te verkwikken tot eer van de Vader, van Jezus Christus en van de Apostelen.

Ik hoop, dat gij mij in liefde aanhoort, zodat ik door dit schrijven geen getuige tegen u word. Bidt ook voor mij, die in Gods barmhartigheid uw liefde nodig heb om het lot waardig te zijn, dat mij wacht zodat ik niet word afgewezen.

U groet de liefde van de gelovigen in Smyrna en Ephese. In al uw gebeden de Kerk van Syrië, waarvan ik niet waardig ben de naam te dragen, omdat ik daar de minste ben. Gegroet in Jezus Christus, onderdanig aan de bisschop als aan Gods gebod, en evenzo aan het priestercollege. En bemint stukt voor stuk elkander met een onverdeeld hart.

Mijn geest offert zich voor u, niet alleen u, maar ook wanneer ik tot God gekomen zal zijn. Want nóg verkeer ik in gevaar. Maar de Vader is getrouw in Jezus Christus, om mijn en uw gebed te verhoren. Ik hoop, dat gij daarin zonder smet bevonden wordt.

Lectio divina lingua latina Liturgia Horarum Hebdomada XXVII per annum feria III Ad Officium lectionis Præmunire volo vos ut filios meos carissimos. Ik wil u beschutten als mijn zeer dierbare kinderen.

Lectio altera

Incipit Epístola sancti Ignátii Antiochéni epíscopi et mártyris ad Tralliános

(Inscriptio; nn. 1, 1 — 3, 2; 4, 1-2; 6, 1; 7, 1 — 8, 1: Funk 1, 203-209)

Præmunire volo vos ut filios meos carissimos

Ignátius, qui et Theóphorus, diléctæ a Deo, Patre Iesu Christi, Ecclésiæ sanctæ, quæ est Trállibus Asiæ, eléctæ et Deo dignæ, pacem habénti in carne et sánguine et passióne Iesu Christi, spei nostræ, cum resurgámus ad eum, quam et salúto in plenitúdine, in apostólico charactére, cuíque plúrimam opto salútem.

Constánter inculpátam et inseparábilem in sustinéntia mentem cognóvi vos habére non usu solum, sed índole, quemádmodum id mihi epíscopus vester Polýbius indicávit, qui Smyrnæ ádfuit per voluntátem Dei et Iesu Christi, quique mihi vincto in Iesu Christo ita congratulátus est, ut omnem multitúdinem vestram in eo contemplátus sim. Excípiens enim per ipsum vestram, quæ secúndum Deum est, benevoléntiam, glorificávi Deum, cuius imitatóres, ut cognóvi, vos invéni.

Cum enim epíscopo subiécti sitis ut Iesu Christo, vidémini mihi non secúndum hóminem, sed secúndum Iesum Christum vívere, qui propter nos mórtuus est, ut credéntes in mortem ipsíus mortem effugiátis. Necessárium ítaque est, quemádmodum fácitis, ut sine epíscopo nihil agátis, sed et presbytério súbditi sitis ut Apóstolis Iesu Christi, spei nostræ, in quo conversántes inveniémur.

Opórtet autem et diáconos, qui sunt minístri mysteriórum Iesu Christi, omni modo ómnibus placére. Non enim cibórum et pótuum diáconi sunt, sed Ecclésiæ Dei minístri. Opórtet ígitur, ut sibi cáveant a crimínibus tamquam ab igne.

Cuncti simíliter revereántur diáconos ut Iesum Christum, sicut et epíscopum, qui est typus Patris, presbýteros autem ut senátum Dei et concílium Apostolórum. Sine his Ecclésia non vocátur. De his vos ita sentíre persuásum hábeo. Exémplar enim caritátis vestræ accépi et mecum hábeo in epíscopo vestro, cuius ipse hábitus magna disciplína est, mansuetúdo vero eius poténtia.

Magna sápio in Deo, sed mihi ipsi modum adhíbeo, ne gloriándo péream. Nunc enim plus mihi timéndum est nec aures illis sunt præbéndæ, qui me inflant. Qui enim me laudant flagéllant me. Nam díligo quidem pati, sed néscio an dignus sim. Veheméntia enim mea multis quidem non appáret, me vero ácrius impúgnat. Opus ítaque mihi mansuetúdine, qua princeps sæculi huius destrúitur.

Obsecro ítaque vos, non ego, sed cáritas Iesu Christi, solo christiáno aliménto uti, ab aliéna autem herba abstinére, quæ est hæresis.

Hoc autem fiet, si nec infláti nec avúlsi fuéritis a Deo Iesu Christo et epíscopo et præcéptis Apostolórum. Qui intra altáre est, mundus est; qui vero extra altáre est, non est mundus; hoc est, qui sine epíscopo et presbytério et diáconis quídpiam agit, is non est mundus in consciéntia.

Non quod nóverim tale quid inter vos, hæc scribo, sed præmuníre volo vos ut fílios meos caríssimos.

Tweede lezing

Het begin van de Brief aan de Tralliërs van de H. Ignatius, bisschop van Antiochië

(Inscriptio; nn. 1, 1 — 3, 2; 4, 1-2; 6, 1; 7, 1 — 8, 1: Funk 1, 203-209)

Ik wil u beschutten als mijn zeer dierbare kinderen

Ignatius, die ook Theophorus heet, aan  de heilige Kerk in Tralles in Azië, bemind door God, de Vader van Jezus Christus, uitverkoren en God waardig, die de vrede bezit in het vlees, het bloed en het lijden van Jezus Christus, onze hoop, wanneer wij naar Hem toe verrijzen. In groet haar ook in de volheid der genade naar het voorbeeld van de apostelen n wens haar het allerbeste toe.

Ik weet dat uw geest blijvend onbesmet is en onwankelbaar in geduld, niet door oefening alleen, maar vooral door aanleg, zoals mij uw bisschop Polybius vertelde, toen hij door Gods wil en die van Jezus Christus in Smyrna was gekomen en mij daar, geboeide in Jezus Christus, zo met vreugde vervulde, dat ik in hem heel uw gemeente aanschouwde. Toen ik dan van hem over uw goede gezindheid hoorde, die volgens God is, heb ik God verheerlijkt, omdat ik, zoals ik vernam. U als zijn navolgers heb bevonden.

Daar gij immers aan de bisschop onderdanig zijt als aan Jezus Christus, schijnt gij mij toe niet volgens de mens maar volgens Jezus Christus te leven, die voor ons gestorven is, opdat gij, door ion zijn dood te geloven, de dood zoudt ontkomen. Daarom is het noodzaak om, zoals gij trouwens al doet, niets te doen zonder de bisschop. Ook aan het priester-college moet gij onderdanig zijn als aan de Apostelen van Jezus Christus, onze hoop, in Wie wij bevonden zullen worden als we in Hem wandelen.

De diakens moeten ook, als de bedienaars bij de mysteriën van Jezus Christus, aan allen op alle manieren behagen. Wanrt zij zijn geen diakens van spijs en drank, maar bedienaren van de Kerk Gods. Zij moeten zich dus hoeden voor elk verwijt als voor het vuur.

 Maar op gelijke wijze moeten allen eerbied hebben voor de diakens als voor Jezus Christus, zoals ook voor de bisschop, die het voorbeeld van de Vader is, en voor de priesters als voor de raad van God en de vergadering der apostelen. Zonder  dezen is er geen Kerk. Ik ben overtuigd dat gij hier ook zo over denkt. Want een beeld van uw liefde heb ik gekregen en heb ik hier bij mij in u bisschop, wiens hele voorkomen van tucht spreekt, en zijn zachtmoedigheid is zijn kracht.

In God heb ik inzicht in grote dingen, maar ik weet mij te matigen om niet door zelfverheffing verloren te gaan. Want nu moet ik des te meer vrezen en niet luisteren naar degenen, die mij ophemelen. Want die mij prijzen, geselen mij. Wel bemin ik het lijden, maar ik wet niet, of ik het wel waardig ben. Mijn heftig karakter is aan velen wel niet bekend, maar ik heb er des te vuriger tegen te strijden. Ik heb dan ook matiging nodig, waardoor de vorst van deze wereld overwonnen wordt.

Daarom smeek ik u, niet ik zelf, maar de liefde van jezus Christus, alleen christelijk voedsel te gebruiken, en onthoudt u van het vreemde gewas, de dwaalleer.

Dat zou zo zijn, als ge u niet verheft en u niet laat losrukken van onze God Jezus Christus, van de bisschop en van de voorschriften van de apostelen. Wie binnen de plaats van het altaar is, is rein; maar wie daarbuiten is, is niet rein, dit is, die buiten de bisschop, de preisters en diakens iets doet, is niet rein van geweten.

Dit zeg ik niet, omdat ik weten zou dat er zoeiets onder u leeft, maar ik schrijf u die, opdat ik u daartegen wil beschermen als mijn zeer dierbare kinderen.

Lectio divina lingua latina Liturgia Horarum Hebdomada XXVII per annum feria II Ad Officium lectionis Orandum præcipue pro toto corpore Ecclesiæ. Men moet vooral bidden voor het gehele lichaam van de Kerk

   

Lectio altera

Ex Tractátu sancti Ambrósii epíscopi De Cain et Abel

(Lib. 1, 9, 34. 38-39: CSEL 32, 369. 371-372)

Orandum præcipue pro toto corpore Ecclesiæ

Immola Deo sacrifícium laudis, et redde Altíssimo vota tua. Laudáre Deum commendáre est votum et sólvere. Unde et Samaritánus ille áliis antefértur, qui, cum leprósis áliis novem secúndum præcéptum Dómini mundátus a lepra, solus regréssus ad Christum amplificábat Deum et agébat grátias. De quo Iesus ait: Non fuit ex illis qui redíret et grátias ágeret Deo, nisi hic alienígena. Et ait illi: Surge et vade; quia fides tua te salvum fecit.

Divíne autem Dóminus Iesus et bonitátem te dócuit Patris, qui bona nóverit dare, ut quæ bona sunt a bono poscas; et impénse et frequénter mónuit orándum, non ut fastidiósa continuétur orátio, sed assídua frequénter. Offundúntur plerúmque enim inánia longæ precatióni, intermíssæ autem prorsus obrépit incúria.

Deínde monet ut cum ipse véniam tibi poscis, tum máxime áliis largiéndam nóveris, quo precem tuam óperis tui voce comméndes. Apóstolus quoque docet orándum sine ira et disceptatióne, ut non turbétur, non interpolétur orátio tua. Docet étiam orándum in omni loco, cum Salvátor dicat: Intra in cubículum tuum.

Sed intéllege non cubículum conclúsum pariétibus, quo tua membra claudántur, sed cubículum quod in te est, in quo includúntur cogitatiónes tuæ, in quo versántur sensus tui. Hoc oratiónis tuæ cubículum ubíque tecum est, et ubíque secrétum est, cuius árbiter nullus est nisi solus Deus.

Orándum autem præcípue et pro pópulo docéris, hoc est, pro toto córpore, pro membris ómnibus matris tuæ, in quo mútuæ caritátis insígne est. Si enim pro te roges, tantúmmodo pro te rogábis. Et si pro se tantum sínguli orent, minor peccatóris quam intercedéntis est grátia. Nunc autem quia sínguli orant pro ómnibus, étiam omnes orant pro síngulis.

Ergo ut concludámus, si pro te roges tantum, solus, ut díximus, pro te rogábis. Si autem pro ómnibus roges, omnes pro te rogábunt. Síquidem et tu in ómnibus es. Ita magna remunerátio est, ut oratiónibus singulórum acquirántur síngulis totíus plebis suffrágia. In quo arrogántia nulla, sed humílitas maior est, et fructus ubérior.

Tweede lezing

Uit het tractaat over Caïn en Abel, van de H. Ambrosius, bisschop

(Lib. 1, 9, 34. 38-39: CSEL 32, 369. 371-372)

Men moet vooral bidden voor het gehele lichaam van de Kerk

Breng als een offer een loflied aan God; onderhoud uw geloften, de Allerhoogste gebracht. God loven is: Hem zijn geloften aanbevelen en ze onderhouden. Vandaar munt die Samaritaan boven de anderen uit, die, toen hij met de negen andere melaatsen op het woord van de Heer van zijn melaatsheid gereinigd was, alléén naar Christus terugkeerde, God verheerlijkte en Hem dankte. Over hem zie Jezus: Niemand van hen is teruggekeerd om aan God eer te brengen dan alleen deze vreemdeling. En Hij sprak tot hem: Sta op en ga heen; uw geloof heeft u gered.

De Heer Jezus leerde u op goddelijke wijze de goedheid van de Vader, die het goede weet te geven, om aan de Goede zelf te vragen wat Goed is. Zowel nadrukkelijk als dikwijls vermaande Hij ons te bidden, niet om met tegenzin voortdurend te bidden, maar om dikwijls volhardend te bidden. Want een lang gebed wordt meestal zielloos, maar een telkens onderbroken gebed wordt zeker een verstrooid gebed.

Vervolgens vermaant Hij dat gij, wanneer gij zelf voor u vergeving vraagt, dit dan ook zeker aan anderen weet te schenken, waardoor gij uw gebed met de stem van uw eigen daden aanbeveelt. Ook leert de Apostel ons te bidden zonder verbittering en verdeeldheid, om te voorkomen, dat uw gebed verstrooid wordt of bedorven. Hij zegt ook, dat men overal moet bidden, omdat de Verlosser zegt: Treed in uw binnenkamer.

Maar begrijp goed, dat hier niet een kamer bedoeld wordt met muren omsloten, waar gij lichamelijk wordt opgesloten, maar de kamer binnen u, waarin uw gedachten worden omsloten en waar uw zintuigen zich bevinden. Die binnenkamer van uw gebed is overal bij u en overal geheim, waar niemand anders getuige is dan God alleen.

Gij wordt vooral gemaand ook voor het volk te bidden, dit is, voor héél het lichaam, voor al de leden van uw Moeder, waar het kenteken geldt van de onderlinge liefde. Want als gij voor uzelf bidt, zult gij alleen maar voor uzelf vragen. En als iedereen alleen maar voor zichzelf bidt, is de genade voor hem als zondaar minder dan voor hem als voorspreker van anderen. Maar nu ieder voor de anderen bidt, bidden ook allen voor iedereen.

Laten wij dus hiermee besluiten: als gij alleen voor uzelf bidt, zoals wij zeiden, zult gij ook alleen voor uzelf vragen; maar als gij voor allen bidt, zullen ook allen voor u vragen, omdat ook gij tot die allen hoort. Zo groot is dus de beloning, dat door de gebeden van de enkelingen voor ieder van het christenvolk bijstand wordt verkregen. Daarin ligt geen enkele aanmatiging, maar de grootste nederigheid en de overvloedigste vrucht.

Oratio post Communionem – Gebed na de Communie (Postcommunio) Dominica XXVII per annum Zevenentwintigste zondag door het jaar Geef dat wij opgaan in Hem die ons voedsel is: Christus, onze Heer.

Het Laatste Avondmaal.

Mozaïek in de S. Apollinare Nuovo, Ravenna (vóór 529)

Geef dat wij opgaan in Hem die ons voedsel is: Christus, onze Heer.

I n l e i d i n g

De Postcommunio van deze zondag bidt om de volle uitwerking van de Heilige Communie. De oratie brengt daarbij de eucharistische gaven in verband met de tekst van 1 Kor 10, 16: de kelk der zegening die wij zegenen en het brood dat wij breken. Bij de kelk denkt het gebed aan vers 5 uit Psalm 23 (Vulgaat): “Calix meus inebrians quam præclarus est”, hoe vloeit mijn schitterende beker over. Uit deze psalm komt ook het woord weiden (“pascamur”) dat verwijst naar het beeld van de Goede Herder, die herders én schapen weidt op grazige weiden en drenkt aan zuivere waterstromen (cf  Preek 46, 24-25 van de H. Augustinus Over de herders in CCL 41, 551-553). Want “Vos grex meus, grex pascuæ meæ vos, et ego Dominus Deus vester” – Gij zijt mijn kudde, de schapen die Ik weid en Ik ben de Heer, uw God (Ez 34, 31).

De “overvloeiende kelk” roept opnieuw de gedachten aan de overvloed aan genade op zoals het Gebed over de gaven van deze zondag het graag uitdrukt. In feite moet het aan overvloedige genade te danken zijn, wil het gebed werkelijkheid worden: dat wij in dat, wat wij hebben ontvangen, worden veranderd. Wanneer we ons goed realiseren wat hier wordt gezegd is het ongehoord, dat de mens in Christus veranderd kan worden of zelfs in en door Hem delen in de goddelijke natuur: “Hij [Christus] heeft ons begiftigd met kostbare, verheven beloften, opdat gij, ontkomen aan het bederf en de zelfzucht van de wereld, deel zoudt hebben aan de goddelijke natuur” (2 Pe 1, 4). Ook kunnen we denken aan Paulus’ woord in Romeinen  8, 29: “Die Hij tevoren heeft gekend, heeft Hij ook tevoren bestemd tot gelijkvormigheid met het beeld van zijn Zoon.

T e k s t

Missale Romanum [MR] 1970

Concede nobis omnipotens Deus,

ut de perceptis sacramentis, inebriemur atque pascamur,

quatenus in id quod sumimus transeamus. 

Altaarmissaal Nederlandse Kerkprovincie 1979

Almachtige God,

laat ons in deze Communie kracht en vreugde vinden,

en geef dat wij opgaan in Hem die ons voedsel is: Christus, onze Heer.

Werkvertaling

Geef ons, almachtige God,

dat wij door de ontvangen sacramenten worden gelaafd en gevoed,

op-/zodat wij overgaan in dat wat wij hebben genuttigd.

L i t u r g i s c h e  a n t e c e d e n t e n

De Postcommunio draagt sporen van preek 63 van de H. Leo de Grote, paus, gehouden op woensdag in de Goede Week, 19 maart 452, over het Lijden van de Heer (Sermo 63, 7 – PL 54, 357 of CCL 138A, p. 388).

In MR 1962 is deze oratie niet opgenomen.

G e t u i g e n i s s e n  v a n  d e  V a d e r s

H. Augustinus van Hippo, bisschop en kerkvader 354-430

“Door middel van brood en kelk heeft Christus ons zijn Lichaam willen toevertrouwen en zijn Bloed, dat Hij voor ons vergoot tot vergiffenis van de zonden. Hebt gij het goed ontvangen, dan zijt ge wat ge ontvangen hebt.”

Sermo 227, in die Paschæ

“Omdat het Woord voor ons heeft geleden, daarom heeft Hij ons in dit Sacrament zijn Lichaam en Bloed nagelaten wat Hij ook onszelf heeft gemaakt.  Want ook wij zijn tot zijn Lichaam geworden en door zijn barmhartigheid zijn wij zelf datgene wat wij ontvangen”.

Sermo Denis, 6

“De kracht die door de H. Eucharistie te verstaan wordt gegeven, is de eenheid; dat wil zeggen, nadat wij in het Lichaam van Christus zijn opgenomen en zijn ledematen geworden zijn, zijn wij wat wij ontvangen.”

Sermo 57, 7, 7

H. Leo de Grote, paus 440-461

“Niets anders immers werkt de deelname aan het Lchaam en Bloed van Christus uit, dan dat wij veranderd worden in datgene, wat wij nuttigen; en dat wij Hem, in Wie wij medegestorven, medebegraven en medeverrezen zijn, in alle opzichten in onze geest en in ons vlees dragen, volgens het woord van de Apostel: “Gij zijt immers gestorven en uw leven is met Christus verborgen in God. Maar wanneer Christus, uw Leven verschijnen zal, dan zult gij ook verschijnen in de heerlijkheid te samen met Hem” (Kol 3, 3 e.v.), die met de Vader en de Heilige Geest leeft en heerst in de eeuwen der eeuwen. Amen.

T e x t u e l e  a n a l y s e 

1. Concede nobis omnipotens Deus,

2. ut de perceptis sacramentis, inebriemur atque pascamur,

3. quatenus in id quod sumimus transeamus. 

De oratie bestaat uit een enkele zin, op te splitsen in de aanhefzin met anaklese (aanspreekvorm) omnipotens Deus en de vraag om verhoring in de imperativusvorm (regel 1), gevolgd door een bijzin met de prædicaten inebriemur en pascamur in de coniunctivusvorm, ingeleid door het voegwoord ut, met nadere specifiëring van het gevraagde (r. 2) en afgesloten door een volgende bijzin quatenus … transeamur die de korte afhankelijke bijzin quod sumimus omsluit en het verhoopte effect van de ontvangen Communie verwoordt (r. 3).        

Ad 1

Concede, verleen – prædicaat in de imperativusvorm van concedere, consessi, consessum, 3, dat verlenen, toegeven, toestaan betekent in de taal van de oraties. Het gebruik van dit werkwoord drukt een respectvolle, beleefde houding tegenover God uit en tegelijkertijd een aandringen om te worden ‘verhoord’.

Omnipotens Deus – [o] almachtige God, anaklese in de vocativusvorm van het substantivum  Deus dat congrueert met het adiectivum omnipotens. Omnipotens is een exclusief epitheton voor God.

Nobis, (aan) ons – bijwoordelijke bepaling in de dativusvorm pluralis van nos: dativus commodi (van voordeel)

Ad 2

(ut) … inebriemur, (op)dat wij worden gelaafd – 1^e prædicaat in de 1^e persoon pluralis præsentis passivi van ebriari, dronken worden, zich laven.

Pascamur, (op)dat wij worden geweid – 2^e prædicaat in de 1^e persoon pluralis passivi van pascere, pavi, pastum, 3, weiden.

Atque, maar/en ook – coniunctie

De perceptis sacramentis, door/vanuit de ontvangen sacramenten – bijwoordelijke bepaling in twee congruerende ablativusvormen bepaald door het præpositum de (+ ablativus).

Ad 3

Quatenus, op-/zodat, ten einde – bijwoordelijke bepaling

Transeamus, wij kunnen/mogen overgaan – prædicaat in de 1^e pers. pluralis coniunctivi vanwege het wenskarakter.

In id quod sumimus, in dat wat wij nuttigen – voorzetselbepaling bestaande uit het præpositum in + acccusativus id gevolgd door een relatieve bijzin met quod als pronomen relativum en sumimus als prædicaat in de 1^e persoon pluralis præsantis indicativi vanwege de weergave van een werkelijkheid.

S t i j l f i g u r e n

Gewone congruentieregel: omnipotens Deus (regel 1), perceptis sacramentis (r. 2).

Eind-/klankrijm op – is in perceptis sacramentis (r. 2), op – mur in inebriamur en pascamur (r. 2), op – mus in sumimus en transeamus (r. 3) en op –us in quatenus, sumimus en transeamus (r. 3).

De uitgangen inebriamur en pascamur van het præsens passivi (r. 2) vormen een mooie cohesie, versterkt door de coniunctie atque en anticiperen op het hoogtepunt:  in id quod sumimus transeamus, hetgeen het uiteindelijke doel van het communiceren is.

V o c a b u l a r i  u m

Inebriare, -avi, -atum 1.

Betekent 1. vochtig maken, drenken 2. dronken maken, verzadigen met vocht, bedwelmen 3. zich laven aan.

Nog maar pas geleden zongen we de sequens “Stabat Mater dolorosa” (15 september, Feest O.L.Vrouw van Smarten). In een van de laatste strofen luidt de bede:

“Fac me plagas vulnerari, cruce hac inebriari, et cruore Filii” – Laat zijn wonden mij doorwonden, maak mij dronken van zijn lijden, van zijn kruis en godd’lijk Bloed. Het is een uiting van de liefde tot de gekruisigde Jezus oop hget terrain van de mystiek.

Overigens komt het verbum inebriare slechts eenmaal voor in MR 1962 en wel in deze sequens.

De volheid en overvloed van Gods barmhartigheid wordt als volgt uitgedrukt in Psalm 35 (36), 9-10: “Inebriabuntur ab ubertate domus tuæ, Domine, et torrente voluptatis tuæ potabis eos; quoniam apud te est fons vitæ, et in lumine tuo videbimus lumen” – Het kostelijkst van uw huis gewordt hun (de mensenkinderen) als verkwikking, Gij laaft hen aan de stroom van uwe heerlijkheden. Gij bergt de bron des levens, in úw licht zien wij licht.

Pascere, pavi, pastum 3.

heeft de volgende  betekenissen: 1. weiden, laten weiden, voederen 2. spijzigen, voeden 3. onderhouden 4. In het passivum: a) vreten, grazen b) zich te goed doen, vermeien.

Dit verbum is verwant met de concepten pastor, panis, pabulum en ook met Pales, een oude Italische veldgodin die het vee beschermde en vruchtbaar maakte. De Romeinse dichter Publius Ovidius Naso (43 v. Chr.-17 n. Chr.)  spreekt over  de ‘festa Palilia’ (of enkel Palilia), Palilië, een herdersfeest ter ere van Pales, waarbij het vee door strovuren werd gedreven waarover de herder vervolgens zelf heensprongen. Het werd tevens als de stichtingsdag van Rome gevierd op 21 april.

Palea is stro of graan. Wij kennen het begrip ‘paljas’ of ‘stroman’,  oorspronkelijk een met stro (Lat.: palea: stro) gevulde hansworst uit het Napolitaanse volkstheater. Te vergelijken met Pierrot. Zijn kostuum was rood-blauw-wit. Vandaar ontstonden betekenissen als: 1) Clown 2)  Grapjas 3) Guit 4) Hansworst 5) Harlekijn 6) Opera van Leoncavallo  7) Paillasse 8) Pias, Potsenmaker 9) Snaak 10) Strozak 11) Uilenspiegel enz.

De meesten van ons zullen onmiddellijk dit verbum in verband bengen met dat moment op de kust  van het Meer van Galilea wanneer Jezus Petrus na hem zijn verraad te hebben vergeven zijn bijzondere opdracht geeft: Weid mijn lammeren, weid mijn schapen, “Pasce agnos meos… pasce oves meas… pasce oves meas…” (Jo 21, 15-17).  

Pascendi Dominici Gregis ("het weiden van de kudde des Heren") is de naam van de tiende encycliek van de H. Pius X, die werd gepromulgeerd op 8 september 1907 en die handelt over het modernisme.

Transeo, transire, transivi of – ii, transitum 4.

Intransitief, onovergankelijk betekent het: 1. door…heen gaan 2. overgaan 3. veranderen 4. voorbij gaan, voorbijtrekken en transitief, overgankelijk: 1. over iets gaan, overschrijden 2. klaar komen met 3. overtreffen.

Wanneer je een rivier oversteekt, word je nat en je kleren worden doordrenkt met water. Alles wat geverfd wordt of in een verfstof wordt gedrenkt krijgt een andere tint. Onze ziel is gedrenkt in het trinitaire leven van Vader, Zoon en H. Geest én gemerkt met het merkteken van Christus toen wij  gedoopt warden.  ‘Transi(vi)mus” – wij zijn overgegaan van de oude dood naar het nieuwe leven. 

Met het uitnodigende ‘Transeamus’ begint, zoals bekend, het Latijnse kerstlied ‘Transeamus usque Bethlehem’ dat in rooms-katholieke kerken tijdens de Nachtmis van Kerstmis wordt gezongen. Lange tijd werden tekst en melodie toegeschreven aan de Duitse domkapelmeester Joseph Schnabel (1767-1831), maar dit bleek uiteindelijk alleen te gelden voor het instrumentale deel.

In het Nederlands kennen we het begrip transitie met breed betekenisscala. De grondbetekenis is ‘overgang’.

Quatenus

Dit ietwat vreemd onverbuigbaar adverbium betekent  1. in zover als, tot hoever, zover als, hoelang  2. opdat, zodat. We zullen dit bijwoord terugzien in de Postcommunio van de 22^e zondag door het jaar.

Percipio, percepi, perceptum, 3.

De eerste betekenis van dit verbum is inzamelen, innemen, in bezit nemen, oogsten, ontvangen, verkrijgen, nuttigen en vervolgens met extentie:  waarnemen, gewaarworden, bemerken, begrijpen, leren, vernemen, horen. 

Sumo, sumpsi, sumptum – 3,

heeft als grondbetekenis  nemen, pakken, opnemen, aannemen, aanvatten, vatten. In sommige teksten ook “consumeren”, verteren, nuttigen, verorberen (vgl. consumptie / consumptief enz.). In ouder Nederlands taalgebruik betekent “nemen” ook “eten, voedsel tot zich nemen”.

C o m m e n t a a r

De Postcommunio van vandaag doet ons ook denken aan een ander gebed, traditioneel opgenomen in het Missale Romanum (ook in de nieuwste editie MR 2002 op p. 1292) in een reeks devotionele gebeden, bedoeld tot stichting van de priester en als dankzegging na de H. Mis.

Het wordt breed toegeschreven aan de H. Ignatius van Loyola (1491-1556) die het aan het begin van zijn Geestelijke Oefeningen plaatste.  Het gebed werd echter reeds gevonden in een document van 1334 en sommige auteurs veronderstellen dat het misschien afkomstig is van Sint Patrick (Ierland, 7^e eeuw).   

Anima Christi, sanctifica me.

Ziel van Christus, heilig mij.
Corpus Christi, salva me.

Lichaam van Christus, red mij.

Sanguis Christi, inebria me.

Bloed van Christus, wil mij laven.
Aqua lateris Christi, lava me.

Water uit de zijde van Christus, was mij.
Passio Christi, conforta me.

Lijden van Christus, sterk mij.
O bone Iesu, exaudi me.
O goede Jezus, verhoor mij.

Intra tua vulnera absconde me.

In uw wonden, verberg mij.
Ne permittas me separari a te.

Laat mij niet van U gescheiden worden.
Ab hoste maligno defende me.

Tegen de boze vijand, bescherm mij.
In hora mortis meae voca me.

In het uur van mijn dood, roep mij.
Et iube me venire ad te,

En laat mij tot U komen
Ut cum Sanctis tuis laudem te

Om met uw Heiligen U te loven
in saecula saeculorum.

In de eeuwen der eeuwen.

Het beeld dat de ziel als het ware in dronkenschap verkeert wanneer zij met God in de Heilige Communie wordt verenigd, is niet nieuw. Wanneer de H. Ambrosius van Milaan, (ca. 340-397), kerkvader en kerkleraar, schrijft over het Hooglied zegt hij: “ Werkelijk, zo dikwijls als gij drinkt [het Bloed van Christus], ontvangt gij de vergeving van uw zonden en wordt gij dronken door de Geest. Want wie dronken wordt van wijn wankelt en struikelt, wie dronken wordt van de Geest is in Christus geworteld. En daarom is dit een uitmuntende dronkenschap, die de nuchterheid van de geest bewerkt (De sacramentis 5, 17).  

De H. Gregorius van Nyssa (c. 334-395), eveneens kerkvader en kerkleraar gebruikt dikwijls een treffende paradoxale beschrijving van de ziel in vereniging met God: “nuchtere dronkenschap”. Waneeer hij het Hooglied becommentarieert,z egt hij: “Dit is ook de betekenis van de bloeiende wingerd (cf 2, 13), waarvan de wijn het hart verblijdt en eens de kelk van wijsheid zal vullen.  Zij zal met een overvloed aan wijn worden aangeboden aan hen die drinken om te genieten van een goede en nuchtere dronkenschap (nephalion methen)” en eveneens: “Elke dronkenschap die maakt dat de geest die overweldigd wordt door de wijn in extase (ekstasis) raakt. Wat het Hooglied derhalve vordert, wordt werkelijkheid door zich te laven aan het goddelijk voedsel en de goddelijke drank van het Evangelie; toen, nu en altijd bewerkt dit voedsel en deze drank een voortdurende verandering (metabole) van een minder goede naar een betere gesteltenis.

Het is duidelijk dat  de “dronkenschap” waarover we spreken, de “nuchtere  dronkenschap” van Gregorius van Nyssa en van Ambrosius van Milaan, niets van doen heeft met alcoholische dronkenschap, die verstand en wil verzwakt die het verschil maken met wilde dieren. Door nuchtere dronkenschap in de Heer, in de Heilige Communie, rijzen de wil en het verstand door de genade boven zichzelf uit voor een nieuw plan.Elke keer dat wij de Heilige Communie ontvangen, kunnen we misschien streven naar nuchtere dronkenschap, een opstijgen boven en uit onszelf  tot een eenheid met Hem die ons door zijn liefde duidelijk maakt wie wij zijn (cf. Gaudium et spes 22). “Ik leef, maar niet meer ikzelf, Christus is het die leeft in mij” (Gal 2, 20).

In de Postcommunio van vandaag horen we de echo van een preek van de H. Leo de Grote, die in 452 zei: “in id quod sumimus transeamus..mogen wij overgaan in dat wat wij nuttigen”. Wij willen worden wat wij ontvangen. Wij verlangen door onze Communie naar zo’n intense  vereniging met Christus dat Hij ons meer en meer kan veranderen in wie Hij is. Het is een krachtige en intieme vereniging die mogelijk wordt door een goede en heilige Communie.  Uit de H. Schrift weten we dat man en vrouw, wanneer zij huwen, “één vlees” worden, maar zij worden echter niet “één geest”. Van de andere kant kan de relatie die de ziel kan hebben met de Eucharistische Heer, de meest uitmuntende Bruidegom, zelfs inniger zijn dan de huwelijksband. “Wie zich echter met de Heer verenigt, is met Hem één geest” (1 Cor 6, 17). 

Dat God ons, onwaardige schepselen, deze wijze van vereniging met Hem heeft aangeboden, moet ons wel in vervoering brengen.