Christ, and Him Crucified - Bishop Barron’s Sunday Sermon

Overweging bij Kruisverheffing - Kracht naar kruis

 

Elke mens krijgt kracht naar kruis. Er zijn mensen die menen dat zij de enige zijn die in het leven zware klappen krijgen te verduren. Maar vroeg of laat stoot iedereen met zijn hoofd tegen die ellendige dwarsbalk die je leven tot een kruis kan maken. Mensen worden ziek. Degene die je liefhebt sterft. Je carrière wordt afgebroken. Mensen  voelen zich bedrogen, in de steek gelaten door degene die je liefhebt.

Je voelt je vernederd en uitgestoten.

Deze dwarsbalk kan allerlei vormen en afmetingen aannemen, kijkt niet naar titels, namen of de dikte van je portefeuille. Het komt vaak voor : je hebt het goed, pas je huis verbouwd, bijna 25 jaar samen, en dan komt die verschrikkelijke dwarsbalk die je leven in één enkel moment tot een ruïne kan maken.

Het kruis is een realiteit in elk mensenleven. En je hebt geen keuze :

óf je draagt je kruis óf het het kruis verplettert jou !  Kruisen brengen mensen terug tot wat ze eigenlijk zijn : wankele, kwetsbare en kleine mensen. Kruisen maken een einde aan menselijke overmoed, brengen ons terug naar onze juiste afmetingen.

Er staan in onze wereld miljoenen kruisen opgericht. Er wordt onnoemelijk veel door mensen geleden, vooral ook geleden aan elkaar. Maken mensen het kruis van elkaar vaak niet zwaarder dan noodzakelijk is door roddelpraat, laster of vooroordelen ? Hoe vaak nemen mensen het verdriet van hun medemensen niet serieus ?  Bij een uitvaart mag een weduwe huilen, dat hoort er zelfs bij, maar daarna moet zij niet zo zeuren : de tijd zal alle wonden helen, zo meent men.

In de Kerk staat 14 september bekend als Kruisverheffing. Op die dag is het kruis het symbool. 

En dan gaat het ook over het kruis dat we zelf in ons leven te dragen krijgen, want geen mens komt ongehavend uit de strijd. Mensen denken dat anderen minder verdriet hebben dan zijzelf. Maar niemand van ons kan achter gesloten deuren kijken. Van buiten lijkt alles vaak koek en ei, maar van binnen kan het soms één puinhoop zijn. En als u 's avonds laat door het dorp gaat, kunt u bij uzelf denken : wat zit er allemaal verborgen achter die gesloten deuren en dichte gordijnen aan blijdschap en vreugde, maar ook aan verdriet en pijn. Mensen onder één dak die nauwelijks nog een woord met elkaar wisselen.

Kruisverheffing, geen feest om van wakker te liggen ? In andere landen, zoals de Filippijnen, wordt het feest gevierd als carnaval. 

En tóch mogen we dat feest vieren : als u met uw hoofd tegen die ellendige dwarsbalk loopt, die u op uzelf terugwerpt, dan kan datzelfde lijdenskruis ook een teken van opstanding en bevrijding zijn.

Het gaat er om hoe je in je leven met het kruis omgaat. Er zijn mensen die in hun verdriet niet verder kúnnen komen dan Goede Vrijdag. Pasen ligt voor hen té ver weg, onbereikbaar, aan de andere kant van de woelige zee. En kun je het mensen kwalijk nemen dat zij niet verder komen, want het leven kan onnoemelijk hard en wreed zijn !

En God geve dat wij elkaars diepe wonden niet dichtplakken met al te gemakkelijke woorden. Pas als je Goede Vrijdag serieus neemt, pas als je het kruis van mensen niet wegpraat, dán pas is er een mogelijkheid dat mensen hun hoofd kunnen opheffen naar de Gekruisigde en Pasen met ons kunnen meevieren.

Feest van Kruisverheffing - In het Kruis ligt ons heil, ons leven en onze verrijzenis

Feest van Kruisverheffing

In Cruce Domini nostri  Iesu Christi est salus, vita et resurrectio nostra (Gal 6, 14)

In het Kruis ligt ons heil, ons leven en onze verrijzenis

Aanleiding tot dit feest was de terugvinding van het heilig Kruis door keizerin Helena in 320. Later werd dit feest op de Romeinse kalender op 3 mei geplaatst. Op 14 september herdacht men de terugvinding van het heilig Kruis  in 628 door Heraclius van Perzië.

Naar aanleiding van dit feit wil de Kerk vandaag de verheerlijking van het Kruis vieren als teken van de Verlossing. Op de jongste dag zal het Kruis als een zichtbaar teken voor alle mensen zichtbaar zijn.

Verhaal van de Kruisvinding

(uit: Levens der Heiligen op elken dag van het jaar door Albert Werfer en Franc. Xaver, uit het Hoogduitsch vertaald door A.J. van Bemmel, pastoor te Ijsselstein, II, Utrecht 1865, p. 217-219)

Jesus Christus, die de wereld niet met het zwaard, maar door den smaad van het kruis veroverd heeft, schonk daardoor Constantijn den Grote de overwinning, opdat hij de hand zou erkennen, waaraan hij zijn verheffing te danken had. Toen die vorst van de oevers des Rhijns door Gallië en Italië zijn mededinger Maxentius, die hem in Rome met een zeer sterke magt afwachtte, tegentrok, zond hij, hoewel nog geen christen, gedurende den tocht en vooral  ’s avonds vóór de slag, zijn gebed tot den waren God op. Nadat hij dat met vurigen ijver gedaan had, rukte hij midden op den dag met een gedeelte zijns legers voorwaarts. Kort na den middag, toen de zon begon te dalen, zag de keizer en zijne omgeving met verbazing een schitterend kruis boven dat hemellicht. Den volgenden nacht verscheen J e s u s hem in den droom met hetzelfde kruis, en beval hem daarvan eene afbeelding te laten maken, en die als vaan in zijn leger te planten. Na zijn ontwaken gelastte K o n s t a n t i j n hem eene vaan naar den voorgeschreven vorm te vervaardigen. Dit is het beroemde Labarum. Het bestond uit eene lange vergulde schacht, door welke bovengedeelte eene dwarsstang ging, die een kruis vormde; aan de armen van dit kruis was een uit goud en edelgesteenten vervaardigde krans aangebragt, die de naamletters van  C h r i s t u s  omsloot. Zulk eene vaan kreeg ieder legioen, en op de helmen der soldaten waren de naamletters van C h r i s t u s  ingedreven. Aan de Mylvische brug greep K o n s t a n t i j n het leger van M a x e n t i u s  aan, en bragt hem een groote nederlaag toe.

M a x e n t i u s  zelf verdronk met een groot deel zijns legers in den Tiber. Te Konstantinopel teruggekomen, liet K o n s t a n t i j n  op het grootste plein der stad en in de voornaamste zaal van zijn paleis een kruis oprigten. Toen daarop de H. H e l e n a, ’s keizers moeder, te Jeruzalem, op wonderbare wijze het echte kruis ontdekt had, gaf dat aanleiding tot het feest, wat den 14 September door Grieken en Romeinen onder den naam van Kruisverheffing reeds in de vijfde en zesde eeuw gevierd werd. Toen men onder de regering van den griekschen keizer H e r a c l i u s  dat eerbiedwaardig werktuig  onzes heils terugkeer, ontving dit feest nieuwe waarde. C h o s r o e s II, koning van Perzië, maakte gebruik van de zwakheid des romeinschen rijks in het Oosten, en verbrak in 614 den vrede onder voorwendsel van den moord te wreken, door den overweldiger P h o c a s, op keizer M a u r i t i u s en zijne kinderen gepleegd. Doch zijne onmenschelijke handelingen bewezen klaar, dat hij alleen zijn haat in het bloed der christenen koelen wilde. Hij verwoestte Mesopotamië en een deel van Syrië. Inmiddels had H e ra c l i u s, stadhouder van Afrika, met toestemming der voornaamste staatslieden het purper aangenomen en rukte tegen Konstantinopel op, maakte den overweldiger na een bloedigen strijd gevangen, en liet hem ter dood brengen. De nieuwe keizer vroeg den persischen koning door gezanten den vrede, met aanbod van eene jaarlijkschen schatting te betalen. C h o s r o e s  verwierp het voorstel, nam achtereenvolgens de steden Edessa, Apamea, Cesarea, Damascus en Jeruzalem in, en woedde alom met ongehoorde wreedheid. Alle christenen, die niet neergesabeld werden, welk lot inzonderheid de religieusen, kloostermaagden en meisjes trof, maakte men tot slaven, verkocht hen aan de Joden, en velen stierven onder vreeselijke martelingen. De kerken werden verbrand, alle kostbaarheden geroofd en bij de koninklijke schatten gevoegd. Daaronder was ook dat gedeelte van het ware kruis, wat de H. H e l e n a  te Jeruzalem gelaten had. Slechts de heilige spons en de heilige lans werden door den patriciër N i c e t a s  gered en naar Konstantinopel gezonden. De patriarch Z a c h a r i a s  werd met een groot getal christenen naar Perzië gesleurd en daar gevangen gehouden. H e r a c l i u s  beproefde op nieuw vrede te maken; maar alle pogingen waren vergeefsch. Bij dien nood stelde H e r a c l i u s  zijn geheel betrouwen op den Zaligmaker; nam het in de kerken aanwezige goud en zilver, en vormde een krijgsheer tot verdediging zijner onderdanen. Nogmaals beproefde men bij het perzisch legerhoofd Saës, die onder vreeselijke verwoestingen tot Chalcedon was voortgerukt, eene nieuwe poging om de vredesonderhandelingen voor te bereiden, maar zij bleef zonder gevolg. Nu nam H e r a c l i u s het mannelijk besluit, de Persen uit zijn rijk te verjagen; in 622 trok hij tegen hen te veld. Met het beeld des Gekruisten in de hand trad hij voor de spits des legers en gaf zijne soldaten de verzekering, dat hij hun tot in den dood zou bijblijven. Hij schetste de schromelijke verwoestingen der Perzen en ontstak in de harten den vurigsten moed. Hij tastte de Perzen in Armenië aan, en behaalde eene volkoomene overwinning. Den volgenden zomer vermeesterde hij de stad Gazak, waar hij de tempel en de paleizen der Perzische koningen tot asch verbrandde. Daar H e r a c l i u s  niet dorstte naar bloed, liet hij vijftig duizend Perzische gevangenen vrij, en zond hen van alles voorzien, naar hun land terug. Die menschlievende daad bragt haar loon mede; in 624 en 625 volgde de zegepraal zijne vanen. Bij de bouwvallen van Ninive bragt hij den vijand eene volslagene nederlaag toe;

C h o s r o e s moest van de eene stad naar de andere vlugten en H e r a c l i u s vervolgde hem aanhoudend en vermeesterde het grootste deel van Perzië. Op de tijding van de nederlaag, welke de Perzen bij Chalcedon gedurende de afwezigheid des Griekschen keizers van de christenen getroffen had, brak het oproer in ligte laaie vlam tegen C h o s r o e s uit. Deze bevond zich te Seleucia aan de Tigris en leed aan eene zware loop; hij benoemde in zijne teugellooze woede terwijl hij zijn oudsten zoon S i r o ë s voorbij ging, M a r d e s a n e s, den zoon zijner bijzit, tot opvolger. Over die onregtvaardigheid verstoord, stelde S i r o ë s zich aan het hoofd der muitelingen, nam zijn vader gevangen, liet M a r d e s a n e s met zijne kinderen nederhouwen, en gaf C h o s r o ë s den hongerdood prijs.  Zoo wreekte het goddelijke strafgerigt aan dezen tiran en verbitterden vijand des christendoms, door een even wreedaardigen zoon, het bloed door den ontaarden vader vergoten en de gruwzaamheden gedurende eene vijf-en-dertigjarige regering tegen zijn eigen volk en tegen de christenen begaan.

Bij de zwakheid van zijn rijk, zag S i r o ë s zich gedwongen met H e r a c l i u s tot elken prijs een duurzamen vrede te sluiten. Hij stelde alle gevangenen, waaronder de patriarch Z a c h a r i a s  zich bevond, in vrijheid, gaf de veroverde gewesten terug en leverde alle weggeroofde kostbaarheden, waaronder het ware kruis, aan den Griekschen keizer uit. Deze bragt die kostbare reliek mede naar Konstantinopel, waar hij voornemens was een luistervolle intogt te houden. Hij wilde bij het binnentrekken der stad zelf het heilige kruishout op de schouders dragen. Doch plotseling voelde hij zich aan de poort tegengehouden, en kon niet verder gaan. Over dat onverwacht voorval ontrust, merkte de patriarch, die aan zijne zijde ging, hem op, dat zijne prachtige kleeding niet overeen kwam met den nederigen toestand, waarin de Zoon Gods het kruis door Jeruzalems straten droeg. “Gij draagt dien tooi, zeide hij, en J e s u s  C h r i s t u s  was in een ar moedig kleed gehuld; op uw hoofd prijkt een luisterrijke kroon, en C h r i s t u s droeg eene kroon van doornen; gij zijt geschoeid, en

C h r i s t u s  ging blootvoets”. Dadelijk legt H e r a c l i u s  zijn purper gewaad, kroon en schoeisel af en volgde den optogt in nederigen dosch. Men bragt het kruis ter plaatse, waar het voormaals bewaard geworden was; het was nog in de zilveren kas gesloten, en de zegels waren nog ongeschonden, zoo als zij vóór de ontvoering geweest waren. Het werd er uitgehaald en vol eerbied aan het volk getoond. Die plegtiche overbrenging had plaats den 14 September 629, en van toen af werd het feest van Kruisverheffing, wat men vroeger al vierde, nog beroemder, niet alleen in de oostersche maar ook in de westersche kerken.

Hymne Vespers Vexilla Regis - Gregoriaans - zingen ook wij in deze tijd

De hymne Vexilla Regis

De schrijver van de hymne Vexilla Regis, Venantius Honorius Clementianus Fortunatus,werd ca. 536 te Valdobbiadene bij Treviso (Italië) geboren en stierf te Poitiers (Frankrijk) op 14 december 610). Hij was een dichter uit de Merovingische tijd en bisschop van Poitiers.

Fortunatus wordt beschouwd als een van de belangrijkste dichters op de overgang van de oudheid en de vroege middeleeuwen. Enkele van zijn hymnen, met name het Pange lingua en Vexilla regis, behoren tot de bekendste uit de Romeinse liturgie. Hij was bevriend met Gregorius van Tours.

De hymne Vexilla Regis wordt beschouwd als een van de meest grootse in de liturgie. Fortunatus schreef deze hymne ter ere van de komst van een grote reliek van het ware Kruis die door keizer Justinus II en zijn keizerin Sophia was gezonden aan koningin Radegunda, de weduwe van koning Chlotarius I. Koningin Radegunda had zich terug getrokken in een  klooster nabij Poitiers en zocht naar relieken voor de kerk aldaar. Om de aankomst van de reliek en de processie naar de kerk luister bij te zetten vroeg de koningin aan Fortunatus een hymne te schrijven.

De hymne heeft in zijn geheel betrekking op het Kruis en wordt - zeer toepasselijk - gezongen tijdens de vespers van Palmzondag tot Witte Donderdag en op het feest van Kruisverheffing. De hymne werd vroeger ook gezongen op Goede Vrijdag wanneer het Allerheiligste Sacrament van het rustaltaar naar het altaar werd overgebracht.

De laatste twee verzen die de slotdoxologie vormen zijn niet het werk van Fortunatus maar toegevoegd door een andere latere dichter.

Vexilla regis prodeunt,
fulget crucis mysterium,
quo carne carnis conditor
suspensus est patibulo;

De koningsvanen worden uitgedragen,

het kruis-mysterie schittert,

waarin de Schepper van het Vlees

in ’t Vlees aan ’t kruis werd opgehangen;

Quo, vulneratus insuper
mucrone diro lanceæ,
ut nos lavaret crimine,
manavit unda et sanguine.

Daar wordt Hij nog gewond

met de wrede stoot der lans;

om ons te reinigen van zonde

verzinkt Hij in een stroom van bloed.

Arbor decora et fulgida,
ornata regis purpura,
electa digno stipite
tam sancta membra tangere!

O, lieflijke boom, getooid ook

met het purper Konings-bloed,

uitverkoren, om met zijn waardige stam

zo heilige leden aan te raken!

Beata, cuius bracchiis
sæcli pependit pretium;
statera facta est corporis
prædam tulitque tartari.

O, zalige boom, aan welks armen

de losprijs van de wereld heeft gehangen;

het werd de weegschaal van zijn Lichaam

en nam de prooi weg van de hel.

Salve, ara, salve, victima,
de passionis gloria,
qua Vita mortem pertulit
et morte vitam reddidit!

Gegroet altaar; gegroet Slachtoffer,

om de glorie van uw Lijden,

waar het Leven de dood gestorven is

en door zijn dood ons het leven schonk!

O crux, ave, spes unica!
hoc passionis tempore
piis adauge gratiam
reisque dele crimina.

Gegroet, o kruis, onze enige hoop!

in deze lijdenstijd:

vermeerder de genade voor de vromen

en delg de misdaad van de zondaars uit.

Te, fons salutis, Trinitas,
collaudet omnis spiritus;
quos per crucis mysterium
salvas, fove per sæcula. Amen

Gij, bron van heil, Drieënigheid,

U prijze iedere geest,

en die Gij door uw kruismysterie redt,

verkwik hen in de eeuwigheid. Amen

Introitus Kruisverheffing "Nos autem gloriari oportet" - Gregoriaans

Overweging bij de 20e zondag door het jaar C - Jezus verlangt een radicale keuze.

Als iemand echt iemand is, een persoonlijkheid met uitgesproken beginselen, waarvoor hij ook openlijk uitkomt, dan roept deze mens ongetwijfeld waardering en tegenstand op. Gewoon door te doen zoals hij denkt, en te zijn zoals hij is. Hij bevestigt nl. en ontkent, beaamt en wijst af : resoluut ja en nee. Dat maakt reacties los in de omgeving.

Positieve : mensen vallen hem bij en gaan meedoen.

Negatieve : mensen verdragen dat niet en proberen dat licht op de kandelaar te doven.

Zo verging het de profeet Jeremia uit het Oude Testament ; de Godsman uit één stuk. Hij was trouw aan zijn roeping om de mensen consequent op God te wijzen.

Ook Jezus is echt Iemand, een persoonlijkheid ; daarom licht voor de wereld en steen des aanstoots. Hij laat zich door niemand brengen.

In het Evangelie staat : "Ga weg satan !  Wie niet voor Mij is, die is tegen Mij". Hij boeit mensen, neemt ze mee op zijn weg. Ze gaan voor Hem door het vuur. Aan de andere kant, zijn uitgesproken visie en manier van leven was een doorn in het oog van velen. Tegenwerking kreeg Hij te verduren. Zij beramen zijn val en dood.

Jezus moest dat ondergaan, die onderdompeling in lijden en dood. Hij telde de schande niet. Hij neemt het kruis op en draagt het naar de plek van het onheil. Het is God Zelf die Hem komt bevrijden. Hij tilt Hem op.

Dat alles verklaart zijn op het eerste gehoor vreemd klinkende woord : "Meent ge dat Ik op aarde vrede ben komen brengen ? Nee, juist verdeeldheid".

Jezus verlangt een radicale keuze, voor gerechtigheid en vrede, voor waarheid en liefde, voor eerlijkheid en trouw. Hij roept op tot het zijn van een persoonlijkheid. Hij wil doordringen tot diep in het hart, waar het echte, waarachtige menselijke bestaan begint.

Een christen is iemand, die van harte gekozen heeft en dat nog dagelijks doet.

De Bijbel spreekt over het zich aansluiten bij de menigte geloofsgenoten, over het vastberaden de wedstrijd lopen, waarvoor je hebt ingeschreven ; over het niet opgeven en niet uitvallen.

Jezus, de inspirator, heeft de marathon zelf uitgelopen. Daarom leeft Hij nu bij de liefdevolle God.

Dat is het toekomstperspectief, waarover degene die zich openstelt voor de Liefdevolle, zich mag verheugen.

"Waar Ik ben, zult ook gij zijn : in het huis van mijn Vader, waar plaats is voor ALLEN", lezen we in de Bijbel.

Word on Fire - Zondagspreek van Mgr. Robert BARRON - 20c