Ercole Ferrarese 1451-1496: De Instelling van de H. Eucharistie

Ercole Ferrarese, Instelling van de H. Eucharistie, 1490

Eitempera op houten paneel, 29x21 cm

National Gallery. Londen.

We naderen de laatste donderdag van de Veertigdagentijd,
Witte Donderdag, dag waarop we niet alleen de Instelling
van de H. Eucharistie tijdens het Laatste Avondmaal gedenken
en vieren, maar ook het mysterie van deze gebeurtenis beschouwen.
Dit doen we aan de hand van een schilderij dat geschilderd werd
als deur van een tabernakel, in Ferrara, en dat bewaard
wordt in de National Gallery, Londen.

Tijdens de Plechtige Avondmis ligt er even een zweem van licht
en blijdschap over de Kerk. Het Kruis is wit gesluierd en het
altaar is speciaal versierd als voor een groot feest.
De klokken luiden onder het aangeheven “Gloria”,
maar verstommen daarna.
Witte Donderdag is de dag van het “Brood des Levens”,
als gedenkteken van Christus’ verzoenende dood.
“O memoriale mortis Domine, O gedachtenis van de dood
van de Heer, levend Brood dat aan de mens het leven geeft!”
zingt St. Thoma terecht van de H. Eucharistie.
Zo voelen we het aan..Zo was de stemming bij het Laatste Avondmaal,
het liefdemaal voordat Jezus heenging.

Voorstelling:
Christus is gezeten in het midden van de tafel:
met een hand zegent Hij, en met de andere hand
houdt Hij , niet het brood zoals gebruikt bij het
Joodse Paasmaal, maar de typische vorm van
het Eucharistisch Brood.
Let ook op de architectuur van de zaal.

Juan de Flandes: Christus verschijnt aan zijn Moeder

Juan de Flandes. Verschijning van Christus aan zijn Moeder. 1500.

Olieverf op houten paneeel, 22cm x 16cm.

Gemäldegalerie Berlijn.

Ofschoon de Evangeliën ons niets verhalen van een bijzondere verschijning van de verrezen Heer aan zijn Moeder, heeft de christelijke traditie daarentegen deze mogelijkheid niet alleen in de kunst verbeeld, maar ook opgenomen in haar devotie. Ongetwijfeld was zij de eerste, stil en verborgen, die de Verrezen Heer mocht aanbidden.

Juan de Flandes heeft dit thema dezelfde vorm gegeven als de Boodschap aan Maria: we zien Maria,  geknield en met een open boek op een tafeltje voor zich. Jezus verschijnt haar, slechts gekleed in de purperen mantel, de lijdenswonden zichtbaar. Men kan de boodschap uit de voorstelling lezen: “Resurrexit et adhuc sum tecum”. Het zijn de  openingswoorden van het Introïtus van Pasen: Ik ben verrezen, en nog altijd ben Ik bij u.

Op het schilderij dat we voor ons hebben domineert de sfeer van gebed en niet de verwachte natuurlijke gevoelens van vreugde. Het gaat eerder om de presentie van het mysterie van Jezus Godheid, als Eersteling verrezen uit de doden, dan om een liefdevolle ontmoeting.

De figuren van Jezus en Maria zijn ingekaderd in een architectonische structuur met aan de voorzijde het schild van de katholieke Koningen. In de nimbus daarboven God, de Vader van alle eeuwigheid, en de heilige Geest, als theologische Volheid van het mysterie van de heilige Drieëenheid.

Tussen Maria en de Vader staat God de Zoon, niet naast haar, maar boven haar. Door zijn verrijzenislicht, wordt zij, dochter van God de Vader overgoten, en gedompeld in de volheid en glans van de genade van de heilige Geest.

Evelyn Waugh "Open to Divine Grace"

"I believe that everyone in his (or her) life has the moment when he is open to Divine Grace. It's there, of course, for the asking all the time, but human lives are so planned that usually there's a particular time – sometimes, like Hubert, on his deathbed – when all resistance is down and grace can come flooding in".

see wikipedia